Plan rasta EU za zapadni Balkan predstavlja priliku za ekonomsko i socijalno približavanje regiona EU i može poslužiti kao alat koji će ovu integraciju ubrzati.

Iako se o ovom planu ne govori često u javnosti, njegov uticaj na život običnih građana biće nemjerljiv jer će privrednicima i građanima pružiti nove mogućnosti povezivanja s najvećim regionalnim tržištem na svijetu, što bi moralo dovesti do boljeg životnog standarda i kvaliteta života.

Ako se uporedi prosjek EU bruto domaćeg proizvoda po glavi stanovnika, zemlje regiona značajno zaostaju. Najbolja u ovom pogledu je Crna Gora, čiji BDP iznosi oko 51 odsto prosjeka EU. Nakon Crne Gore slijedi Srbija s nešto više od 45 odsto. Odmah iza Srbije je Sjeverna Makedonija s oko 42 odsto, a onda slijedi BiH, čiji BDP iznosi oko trećine prosjeka EU. Najlošiji u regionu su Albanija, koja je malo iza BiH, te samoproglašeno Kosovo, koje je sa oko 25 odsto prosjeka EU daleko ispod svih ostalih teritorija u regionu.

Ove sedmice u Skoplju su lideri svih zemalja zapadnog Balkana, uz podršku EU i SAD, potvrdili privrženost radu na zajedničkom regionalnom tržištu, kao prvim korakom ka integracijama regiona s EU.

Majlinda Bregu, generalna sekretarka Savjeta za regionalnu saradnju, tijela koje čine sve zemlje regiona uz pomoć EU, rekla je da prezentacija plana u Skoplju potvrđuje opredijeljenost EU ubrzavanju integracije regiona u svoje strukture.

Kako kažu u RCCu, očekuje se da će proces integracije, zajedno sa pristupom jedinstvenom tržištu EU i fondom od šest milijardi evra, smanjiti razlike u socioekonomskom razvoju između EU i zapadnog Balkana.

Ovo se smatra preduslovom za ubrzano pristupanje regiona EU. Ona je naglasila da zajedničko regionalno tržište treba da funkcioniše po uzoru na logiku jedinstvenog tržišta EU sa četiri slobode, koje znače slobodno kretanje robe, kapitala, ljudi i usluga.

Jedina mana ovog procesa je činjenica da se sve zemlje regiona ne mogu usaglasiti o svim pitanjima, što znatno usporava proces integrisanja. I Bregu priznaje da je ovo veliki izazov.

“Ne smijemo dozvoliti da jedno pitanje sprečava napredak na polju drugih. Ovo uvjerenje se čulo na sastanku lidera (u Skoplju) na kome je istaknuta i potreba da se obezbijedi da marljivim radom postignuti i usvojeni sporazumi budu provedeni bez smetnji bilo koje strane”, rekla je ona.

Da je Evropska komisija svjesna problema, svjedoči i izjava Ursule fon der Lajen, predsjednice ovog tijela, prije nekoliko dana u Sarajevu, da će programi EU biti dizajnirani na način da nijedna zemlja regiona ne može blokirati drugu.

U Evropskoj komisiji kažu da plan predviđa podršku od šest milijardi evra grantova i povoljnih kredita za ključne projekte koji bi trebalo da pomognu integrisanje regiona u zajedničko tržište EU nakon što zemlje prihvate i inkorporiraju pravila koja važe na evropskom tržištu. Takođe, ovaj novac bi trebalo da pomogne integrisanje regiona u zajedničko regionalno tržište, i ovo je glavna prednost u odnosu na “Otvoreni Balkan”, koji ova sredstva ne predviđa. Važno pitanje odnosi se na jačanje vladavine prava i temeljnih ljudskih sloboda, što je neophodan preduslov ne samo za zajedničko tržište, već i za evropske integracije.

“Ekonomsko približavanje je važan benefit članstva u EU. Pozitivan doprinos na bruto domaći proizvod zemlje i rast standarda koji slijedi nakon integracije u jedinstveno tržište, kombinovano s evropskom kohezionom politikom, jasno je demonstrirano u prošlosti”, kažu oni, prenose Nezavisne novine.